Jak korzystać z art. 136 ust. 1?

W ramach dużych grup kapitałowych coraz częściej powoływane są centra usług wspólnych – spółki realizujące usługi wsparcia (np. księgowe, informatyczne czy kadrowe) na rzecz klientów wewnętrznych, tj. podmiotów wchodzących w skład grupy. Podstawowym powodem takiego działania jest dążenie do optymalizacji kosztów funkcjonowania grupy, a także chęć stosowania jednolitych standardów w określonych obszarach jej działalności. Powołanie w grupie kapitałowej CUW wiąże się zatem co do zasady z wyniesieniem z pozostałych podmiotów danego rodzaju działalności i powierzeniem jej centrum usług wspólnych. W konsekwencji spółki grupy nie utrzymują własnych służb czy swoich zasobów, a w pełni polegają na usługach świadczonych na ich rzecz przez CUW – na podstawie odpłatnych umów.

W szczególnym przypadku, w którym w skład grupy kapitałowej wchodzą spółki posiadające status zamawiających w rozumieniu ustawy z dnia 29 stycznia 2004 r. – Prawo zamówień publicznych (tj.: Dz. U. z 2013 r. poz. 907) (PZP), wskazany wyżej model funkcjonowania CUW mógłby okazać się niemożliwy do wprowadzenia, gdyby nie szczególny przepis art. 136 ust. 1 PZP. Pozwala on na udzielanie zamówień sektorowych na usługi podmiotom powiązanym, które powołane są do występowania w charakterze wewnętrznego usługodawcy (a nie do oferowania usług na rynku zewnętrznym). Przepis ten wyłącza zatem ryzyko, jakie związane byłoby z ubieganiem się przez CUW o zamówienia udzielane w ramach otwartych procedur przetargowych organizowanych przez zamawiających wchodzących w skład grupy kapitałowej i niemożliwym do przewidzenia wynikiem tego rodzaju postępowań. Aby jednak możliwe było skorzystanie z art. 136 ust. 1 PZP przy udzielaniu CUW konkretnego zamówienia na usługi, w każdym przypadku muszą wystąpić – łącznie – ściśle określone w tym przepisie przesłanki. Warunki te odnoszą się do charakteru udzielanego zamówienia, powiązań pomiędzy zamawiającym a CUW oraz do poziomu przychodów osiąganych przez CUW ze świadczenia usług na rzecz podmiotów tworzących grupę.

Art. 136. 1. Ustawy nie stosuje się do zamówień sektorowych na usługi lub roboty budowlane, a w przypadku, gdy wykonawcą jest podmiot, o którym mowa w art. 3 ust. 1 pkt 3 lub 4, również na dostawy, jeżeli są udzielane podmiotom:

1. 1. z którymi zamawiający sporządzają roczne skonsolidowane sprawozdania finansowe w rozumieniu przepisów o rachunkowości,
   2. w których zamawiający posiadają ponad połowę udziałów albo akcji, posiadają ponad połowę głosów wynikających z udziałów albo akcji, sprawują nadzór nad organem zarządzającym lub posiadają prawo mianowania ponad połowy składu organu nadzorczego lub zarządzającego,
   3. które posiadają ponad połowę udziałów albo akcji zamawiającego, posiadają ponad połowę głosów wynikających z udziałów albo akcji zamawiającego, sprawują nadzór nad jego organem zarządzającym lub posiadają prawo mianowania ponad połowy składu jego organu nadzorczego lub zarządzającego,
   4. które wspólnie z zamawiającym podlegają określonemu w pkt 3 wpływowi innego przedsiębiorcy.

– jeżeli w okresie poprzednich 3 lat co najmniej 80 % przeciętnych przychodów tych podmiotów osiąganych ze świadczenia usług, dostaw lub wykonywania robót budowlanych pochodziło ze świadczenia usług, dostaw lub wykonywania robót budowlanych na rzecz zamawiającego lub podmiotów, o których mowa w pkt 1-4; w przypadku gdy okres prowadzenia działalności jest krótszy niż 3 lata, uwzględnia się przychody uzyskane w okresie tej działalności oraz przychody, które przewiduje się uzyskać w okresie pozostałym do upływu 3 lat.