Obowiązek utrzymywania zapasów paliw przez przedsiębiorstwo energetyczne zajmujące się wytwarzaniem energii elektrycznej lub ciepła – cz. 1

W treści art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 1997 r. – Prawo energetyczne (t.j.: Dz. U. z 2012 r. poz. 1059 z późn. zm.) (dalej: „pr. en.”) wyrażona została ogólna zasada, zgodnie z którą przedsiębiorstwo energetyczne zajmujące się wytwarzaniem energii elektrycznej lub ciepła jest obowiązane utrzymywać zapasy paliw w ilości zapewniającej utrzymanie ciągłości dostaw energii elektrycznej lub ciepła do odbiorców.

Ustawa przewiduje przy tym kilka przypadków, w których dopuszczalne jest obniżenie ilości zapasów paliw poniżej wymaganych przepisami wielkości, jeżeli jest to niezbędne do zapewnienia ciągłości dostaw energii elektrycznej lub ciepła.

Nadto art. 10 ust. 2 pr. en. stanowi, że na przedsiębiorstwach energetycznych, zajmujących się wytwarzaniem energii elektrycznej lub ciepła, spoczywa obowiązek umożliwienia przeprowadzenia kontroli w zakresie zgodności wielkości zapasów paliw z wymaganymi wielkościami, obniżania zapasów paliw oraz ich uzupełniania.

Wielkości zapasów paliw, sposób ich gromadzenia oraz szczegółowy tryb przeprowadzania kontroli stanu zapasów określa natomiast Rozporządzenie Ministra Pracy, Gospodarki i Polityki Społecznej z dnia 12 lutego 2003 r. w sprawie zapasów paliw w przedsiębiorstwach energetycznych (Dz. U. 2003 Nr 39, poz. 338) (dalej także : „r.z.p.”).

Obowiązek utrzymywania zapasów paliw

Przewidziany w art. 10 ust. 1 pr. en. obowiązek utrzymywania zapasów paliw w ilości zapewniającej utrzymanie ciągłości dostaw energii elektrycznej lub ciepła do odbiorców ma na celu zapewnienie bezpieczeństwa energetycznego i nałożony został na wszystkie przedsiębiorstwa energetyczne, zajmujące się wytwarzaniem energii elektrycznej lub ciepła. Ustawa nie przewiduje żadnych wyjątków w tym zakresie, zaś jedyną przesłanką istnienia wskazanego powyżej obowiązku jest wytwarzanie przez przedsiębiorstwo energetyczne energii elektrycznej lub ciepła.

Utrzymywane przez przedsiębiorstwa energetyczne zapasy paliw mają za zadanie umożliwić utrzymanie ruchu tych przedsiębiorców tak, aby mogły one zachować zdolność do nieprzerwanego dostarczania energii elektrycznej, paliw gazowych lub ciepła swoim odbiorcom. Termin „zapas” z samej definicji wskazuje na określoną ilość dóbr, bieżąco nie wykorzystywanych a przeznaczonych na przetworzenie w sytuacjach kryzysowych. Ma on za zadanie zabezpieczenie odbiorców przed ewentualnym niedoborem danego dobra. W kontekście analizowanego rozporządzenia należy stwierdzić, iż zapas węgla ma zapewniać w sytuacjach kryzysowych ciągłość dostaw ciepła do odbiorców przez określoną ilość dni. Celem jest zapewnienie zaspokojenie potrzeb ludności na dany produkt w przyszłości na określony okres czasu w sytuacjach awaryjnych^[1].

Jak wskazano już powyżej, szczegółowy zakres obowiązków, w tym wielkość zapasów paliw, sposób ich gromadzenia oraz szczegółowy tryb przeprowadzania kontroli stanu zapasów określone zostały w Rozporządzeniu Ministra Pracy, Gospodarki i Polityki Społecznej z dnia 12 lutego 2003 r. w sprawie zapasów paliw w przedsiębiorstwach energetycznych. Zgodnie z tymże rozporządzeniem, obowiązek utrzymywania zapasów dotyczy węgla kamiennego, węgla brunatnego oraz oleju opałowego. Przewidziane zostały różne sposoby gromadzenia zapasów paliw – mogą one być gromadzone w magazynach, zbiornikach i na składowiskach sąsiadujących z miejscem wytwarzania energii, w sposób zapewniający bezpieczeństwo osób i składowania, ochronę środowiska oraz umożliwiający składowanie i pobieranie paliw w sposób ciągły w ciągu całego roku (§ 4 r.z.p.).

Ponadto, jeżeli chodzi o zapasy węgla brunatnego, ze względu na jego właściwości fizyko-chemiczne, które determinują bliskie umiejscowienie kopalń węgla brunatnego i przedsiębiorstw energetycznych wytwarzających energię elektryczną lub ciepło na bazie tego paliwa, prawodawca umożliwił zaliczanie do jego zapasu (w wielkości 20-dobowego zużycia), utrzymywanego przez zobowiązane przedsiębiorstwa energetyczne, również węgiel brunatny utrzymywany przez dostawcę, na podstawie umowy sprzedaży zawartej z przedsiębiorstwem energetycznym na okres nie krótszy niż rok, jeżeli transport węgla brunatnego od dostawcy do miejsca jego składowania sąsiadującego z miejscem wytwarzania energii jest realizowany w sposób zapewniający utrzymanie ciągłości dostaw paliwa dla przedsiębiorstwa energetycznego, przy użyciu środków transportu przeznaczonych i wykorzystywanych wyłącznie w tym celu (§ 2 ust. 1a r.z.p.). Za zapas węgla brunatnego gromadzony i utrzymywany przez dostawcę może być uznany również węgiel brunatny w złożu odkrywkowej kopalni węgla brunatnego, przygotowany do wydobycia i dostarczenia do miejsca składowania sąsiadującego z miejscem wytwarzania energii (§ 2 ust. 1 pkt 2 w zw. z ust. 2 r.z.p.). Rozwiązanie to zapewnia zarówno zachowanie ciągłości dostaw energii do odbiorców, jak i bezpieczeństwo osób i składowania (np. ochrona przed samozapłonem węgla)^[2].

R.z.p. określa również minimalne ilości obowiązkowych zapasów paliw, które to ilości zależne są od sposobu dostarczania lub miejsca składowania zapasów. I tak dla węgla kamiennego jest to ilość odpowiadająca co najmniej: