Rozwój fotowoltaiki w Polsce – co „nowego” w prawie budowlanym?

Sprzyjające środowisko regulacyjne dla rozwoju fotowoltaiki

Rok 2019 przyniósł korzystne zmiany dla funkcjonowania sektora fotowoltaiki w Polsce. Zmiany te widoczne były w sferze regulacyjnej, w której ustawodawca zmienił przepisy wpływające na rozwój fotowoltaiki w Polsce  m.in. w zakresie rozszerzenia definicji prosumenta i tym samym umożliwienia wytwarzania energii elektrycznej na własne potrzeby przedsiębiorcom (więcej w artykule “Zmiany w ustawie dla prosumenta energii odnawialnej”). 

Do pozytywnych zmian regulacyjnych można zaliczyć również obniżenie podatku VAT do 8% na panele słoneczne (stawianych przy budynku mieszkalnym), jak również zwolnienie z podatku dochodowego dotacji dla osób fizycznych z Narodowego (i wojewódzkich) Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej (w 2019 roku uruchomiony został program z Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej „Mój prąd”¹). Ponadto, aukcje na sprzedaż zielonej energii przeprowadzone i rozstrzygnięte w 2020 roku również świadczą o rozwoju energii zielonej produkowanej ze słońca.

Rozwój fotowoltaiki w 2020 roku

Rządowy projekt ustawy o zmianie ustawy – Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw z dnia 23 grudnia 2019 r. (RPU 2019 IX, poz. 121) doczekał się przyjęcia ustawy z dnia 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy – Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw (tekst ustawy ustalony ostatecznie po rozpatrzeniu poprawek Senatu, skierowany w dniu 14 lutego 2010 r. do podpisu Prezydenta), z której wynika, że:²

„ Nie wymaga decyzji o pozwoleniu na budowę oraz zgłoszenia, o którym mowa w art. 30, wykonywanie robót budowlanych polegających na: instalowaniu: pomp ciepła, wolno stojących kolektorów słonecznych, urządzeń fotowoltaicznych o mocy zainstalowanej elektrycznej nie większej niż 50 kW z zastrzeżeniem, że do urządzeń fotowoltaicznych o mocy zainstalowanej elektrycznej większej niż 6,5 kW stosuje się obowiązek uzgodnienia z rzeczoznawcą do spraw zabezpieczeń przeciwpożarowych pod względem zgodności z wymaganiami ochrony przeciwpożarowej, zwany dalej „uzgodnieniem pod względem ochrony przeciwpożarowej”, projektu tych urządzeń oraz zawiadomienia organów Państwowej Straży Pożarnej, o którym mowa w art. 56 ust. 1a”³ (art. 29 ust. 4 ustawy – Prawo budowlane).

Treść art. 29 ust. 4 ustawy – Prawo budowlane jest odpowiednikiem art. 29 ust. 2 pkt 16 ustawy – Prawo budowlane⁴, zgodnie z którym:

 „Pozwolenia na budowę nie wymaga wykonywanie robót budowlanych polegających na: montażu pomp ciepła, wolnostojących kolektorów słonecznych, urządzeń fotowoltaicznych o mocy zainstalowanej elektrycznej nie większej niż 50 kW oraz mikroinstalacji biogazu rolniczego w rozumieniu art. 19 ust. 1 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o odnawialnych źródłach energii (Dz.U. z 2018 r. poz. 2389, z późn. zm.) z zastrzeżeniem, że do urządzeń fotowoltaicznych o mocy zainstalowanej elektrycznej większej niż 6,5 kW oraz mikroinstalacji biogazu rolniczego, stosuje się obowiązek uzgodnienia pod względem zgodności z wymaganiami ochrony przeciwpożarowej projektu budowlanego, o którym mowa w art. 6b ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o ochronie przeciwpożarowej (Dz.U. z 2019 r. poz. 1372 i 1518) oraz zawiadomienia organów Państwowej Straży Pożarnej, o którym mowa w art. 56 ust. 1a tej ustawy”.

Instalowanie mikroinstalacji fotowoltaicznych poza reglamentacją inwestycyjnego procesu budowlanego: omawiana zmiana w ustawie – Prawo budowlane nie zmienia nic w zakresie reglamentacji inwestycyjnego procesu budowlanego: w omawianym obszarze nie jest wymagana zgoda organu administracji architektoniczno-budowlanej na realizację robót budowlanych. Ustawodawca doprecyzował jednak, że montaż urządzeń fotowoltaicznych należy rozumieć jako ich instalowanie, a więc wykonywanie robót budowlanych polegających na wytworzeniu nowego obiektu budowlanego z gotowych już części składowych łączonych w jedną funkcjonalną całość⁵.

Systemy fotowoltaiczne a ochrona przeciwpożarowa

Od 14 lipca 2018 r.⁶, w zakresie instalacji systemów urządzeń fotowoltaicznych, istnieje obowiązek uzgodnienia pod względem ochrony przeciwpożarowej. Dotychczasowe regulacje w zakresie obowiązku uzgodnienia pod względem ochrony przeciwpożarowej odnosiły się do projektu budowlanego. Wynika to bezpośrednio brzmienia art. 29 ust. 2 pkt 16 ustawy – Prawo budowlane, w którym jest mowa o „projekcie budowlanym” oraz z odesłania, w treści art. 29 ust. 2 pkt 16, do art. 6b ustawy  o ochronie przeciwpożarowej, w którym mowa jest również o „projekcie budowlanym”. Ustawa – Prawo budowlane, w treści art. 29 ust. 4, stanowi o obowiązku uzgodnienia pod względem ochrony przeciwpożarowej „projektu tych urządzeń”. Usunięcie z treści przepisu terminu „projekt budowlany” i zastąpienia go terminem „projekt tych urządzeń” nie pozwala przyjąć, iż ustawodawca dokonał jedynie „kosmetycznej” zmiany ustawy – Prawo budowlane. Wręcz przeciwnie, należy stwierdzić, że obowiązkiem uzgodnień pod względem ochrony przeciwpożarowej objęty jest „tylko” projekt techniczny zawierający ważne kwestie istotne z punktu widzenia bezpieczeństwa przeciwpożarowego.

¹ https://mojprad.gov.pl/

² Art. 1 pkt 8 rządowego projektu ustawy o zmianie ustawy – Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw z dnia 23 grudnia 2019 r.

³ Art. 1 pkt 8 ustawy z dnia 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy – Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw.

⁴ W brzmieniu nadanym ustawą z dnia 19 lipca 2019 r. o zmianie ustawy o odnawialnych źródłach energii oraz niektórych innych ustaw, Dz. U. z 2019 r., poz. 1524.

⁵ A. Siwkowska, Proces inwestycyjno-budowlany dla instalacji OZE, Warszawa 2019. Z kolei roboty budowlane polegające na instalowaniu mikroinstalacji biogazu rolniczego wymagają zgłoszenia (art. 29 ust. 3 pkt 3e ustawy z dnia 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy – Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw).

⁶ Na mocy ustawy z dnia 6 lipca 2018 r. o zmianie ustawy o odnawialnych źródłach energii oraz niektórych innych ustaw, Dz. U. poz. 1276.