Skutki wadliwego unieważnienia

Obowiązująca na gruncie prawa zamówień publicznych zasada celowości postępowania o udzielenie zamówienia publicznego nakazuje zamawiającemu zakończyć postępowanie poprzez dokonanie wyboru oferty najkorzystniejszej i zawarcie pisemnej umowy w sprawie zamówienia. Tylko w wyjątkowych wypadkach, ściśle określonych w art. 93 ustawy – Prawo zamówień publicznych (PZP), zamawiający ma możliwość unieważnienia postępowania.

Czynność unieważnienia postępowania o udzielenie zamówienia publicznego – mimo braku przesłanek określonych w art. 93 PZP – uważana jest w doktrynie za bezskuteczną. Jak podkreśla w swoim orzecznictwie Krajowa Izba Odwoławcza (KIO), celem prowadzenia postępowania powinno być udzielenie zamówienia publicznego, nie jest zatem możliwe unieważnienie postępowania bez wskazania wystąpienia istotnej przyczyny, zwłaszcza w sytuacji, gdy cel ten jest możliwy do osiągnięcia, a brakuje jedynie woli zawarcia umowy po stronie zamawiającego.¹ Regulacja ustawowa zawarta w art. 93 PZP pełni wobec tego funkcję gwarancyjną, zmierzając do zapewnienia braku uznaniowości w działaniu zamawiającego w odniesieniu do instytucji unieważnienia postępowania.

Nadużycie instytucji unieważnienia postępowania stanowi bez wątpienia naruszenie przepisów PZP, co może mieć wpływ na wynik postępowania o udzielenie zamówienia.² Należy wobec tego przyjąć, że w razie dokonania przez zamawiającego unieważnienia postępowania ponadprogowego bez podstawy prawnej, wykonawcy mogliby skorzystać ze środków ochrony prawnej określonych w art. 179 i nast. PZP, w szczególności wnieść odwołanie do Krajowej Izby Odwoławczej KIO, w której kompetencji leży w szczególności nakazanie zamawiającemu unieważnienia czynności podjętych niezgodnie z PZP. Izba byłaby zatem władna nakazać unieważnienie czynności unieważnienia postępowania, które wróciłoby do stanu sprzed unieważnienia.