Inwestycje w biometan w Polsce – system wsparcia, aukcje i nowe regulacje

Biometan w obecnym systemie prawnym 

Biometan jest jednym z paliw gazowych, które mogą odegrać istotną rolę w transformacji energetycznej. Rosnące znaczenie inwestycji w biometan wynika m.in. z możliwości wykorzystania istniejącego potencjału produkcji biogazu oraz wprowadzenia oczyszczonego biogazu do systemu gazowego. 

Polskie przepisy już obecnie przewidują instrument wsparcia dla producentów biometanu. Jest nim mechanizm feed-in premium (FIP), oparty na dopłacie do ceny rynkowej. System ten obejmuje wytwórców biometanu w instalacjach OZE o mocy nie większej niż 1 MW. W dniu 4 września 2026 r. Sejm RP uchwalił ustawę o zmianie ustawy o odnawialnych źródłach energii oraz niektórych innych ustaw (druk nr 2821, wcześniej jako UD 332), która została następnie przekazana Senatowi RP do dalszego procedowania. Celem nowelizacji jest dalszy rozwój rynku biometanu w Polsce poprzez wprowadzenie systemu wsparcia również dla instalacji biometanowych o mocy większej niż 1 MW, w postaci aukcji. 

Nowelizacja nie przewiduje likwidacji rozwiązania FIP. Przeciwnie – ma ono funkcjonować równolegle z nowym systemem aukcyjnym. Zgodnie z nowelizacją, biometan będzie mógł korzystać z systemu FIP (w przypadku mniejszych instalacji, o mocy nie większej niż 1 MW), albo z nowego aukcyjnego systemu wsparcia biometanu, przy czym wytwórcy w instalacjach nie większych niż 1 MW będą mieć możliwość wyboru pomiędzy systemem FIP a aukcyjnym. 

Dlaczego potrzebny jest nowy system? 

Według uzasadnienia nowelizacji, dotychczasowy system wsparcia nie zapewnia wystarczających możliwości rozwoju instalacji biometanowych, w szczególności większych projektów. Nowelizacja ma zatem uzupełnienić istniejący mechanizm FIP o system aukcyjny, który ma stworzyć stabilniejsze warunki dla długoterminowego finansowania inwestycji biometanowych. 

Ustawodawca zakłada, że aukcje stworzą podstawę do długoterminowego finansowania nowych instalacji. W uzasadnieniu przyjęto, że do 2030 r. w Polsce może powstać w ramach systemu aukcyjnego 53 instalacje wytwórcze o średniej mocy docelowej 2,8 MWe.  

Nowy system aukcyjny biometanu 

Najważniejszą zmianą jest dodanie do ustawy OZE nowego zespołu przepisów regulujących aukcyjny system wsparcia biometanu, 

Zgodnie z nowelizacją, przedmiotem aukcji będzie sprzedaż biometanu wytworzonego w instalacji OZE i wprowadzonego do sieci gazowej. Ustawodawca wiąże przy tym możliwość korzystania ze wsparcia z określonym sposobem pozyskiwania surowca. 

W przypadku biometanu wytwarzanego z biogazu rolniczego wymagane będzie wykorzystanie biogazu rolniczego wytworzonego wyłącznie z substratów wskazanych w art. 2 pkt 2 ustawy OZE (tj. produktów rolnych i pozostałości z rolnictwa, odchodów zwierzęcych, produktów ubocznych i odpadów z przetwórstwa rolno-spożywczego, przeterminowanej żywności, olejów i tłuszczów jadalnych oraz biomasy roślinnej z terenów zielonych). W przypadku biometanu produkowanego z biogazu lub mieszaniny biogazu i biogazu rolniczego – biogaz będzie musiał zostać wytworzony wyłącznie z biomasy. Biometan objęty systemem aukcyjnym będzie ponadto musiał spełniać kryteria zrównoważonego rozwoju. 

Nowa instalacja jako warunek udziału w aukcji 

Nowelizacja zakłada, że aukcyjny system wsparcia będzie przede wszystkim instrumentem stymulującym powstawanie nowych instalacji. 

Zgodnie z nowelizacją, urządzenia służące do wytwarzania biometanu będą musiały być nie starsze niż 48 miesięcy bezpośrednio poprzedzających dzień pierwszego wytworzenia biometanu w danej instalacji. Dodatkowo nie mogą być wcześniej amortyzowane przez jakikolwiek podmiot w rozumieniu przepisów o rachunkowości. 

W praktyce oznacza to, że przedmiotem wsparcia aukcyjnego mają być nowe przedsięwzięcia, a nie projekty wykorzystujące wcześniej eksploatowaną infrastrukturę. 

Istotne jest również wymaganie dotyczące infrastruktury. Zgodnie nowelizacją, wytwórca musi posiadać instalację wyposażoną w wyodrębniony zespół urządzeń służących wyłącznie do wprowadzania biometanu z instalacji do sieci gazowej dystrybucyjnej lub przesyłowej. 

Dwa koszyki aukcyjne 

Nowelizacja przewiduje podział aukcji biometanu na dwa segmenty. 

Zgodnie z nowelizacją, odrębne aukcje mają być prowadzone dla instalacji o mocy zainstalowanej elektrycznej mniejszej niż 2 MW oraz nie mniejszej niż 2 MW. 

Na potrzeby tego podziału moc instalacji biometanowej będzie przeliczana na moc zainstalowaną elektryczną przy zastosowaniu założonej sprawności elektrycznej agregatu kogeneracyjnego na poziomie 41%. 

 Ile biometanu będzie można objąć wsparciem? 

System aukcyjny nie będzie funkcjonował bez określonego limitu. Nowelizacja przewiduje, że Rada Ministrów będzie określać w drodze rozporządzenia maksymalne ilości i wartości biometanu, które mogą zostać sprzedane w ramach aukcji w kolejnych trzech latach. 

Przy ustalaniu tych wielkości uwzględniane mają być m.in. polityka energetyczna państwa, wykorzystanie biometanu w elektroenergetyce, ciepłownictwie i transporcie, bezpieczeństwo systemów gazowego i elektroenergetycznego, zobowiązania międzynarodowe, potrzeby ochrony środowiska, ograniczenie emisji metanu, zrównoważone gospodarowanie zasobami wodnymi oraz cele gospodarcze i społeczne, 

Cena referencyjna – najważniejszy parametr ekonomiczny 

Drugim obok wolumenu kluczowym elementem systemu będzie cena. 

Nowelizacja przewiduje, że biometan będzie mógł zostać sprzedany w aukcji po cenie nie wyższej niż cena referencyjna określona w przepisach wykonawczych. 

Cena referencyjna będzie ustalana przez ministra właściwego do spraw klimatu w drodze rozporządzenia. 

Przy jej określaniu uwzględniane mają być m.in. nakłady inwestycyjne, koszty operacyjne, koszty kapitału, parametry techniczne instalacji, przewidywane ceny biomasy i innych paliw oraz wpływ instalacji na środowisko. Poziom ceny referencyjnej będzie istotnym elementem oceny ekonomicznej inwestycji w biometan, w szczególności ich rentowności oraz możliwości pozyskania finansowania. 

Jak będzie wyglądała aukcja? 

Autor

Anis Benamer

Radca prawny

Radca prawy w Kancelarii Radców Prawnych GJW. Specjalizuje się w zagadnieniach regulacyjnych dot. rynku energii elektrycznej. Poza prawem energetycznym, obszarem jego aktywności zawodowej jest również prowadzenie procesów inwestycyjnych (prawo budowlane), prawo spółek, procesy transakcyjne…

Profil autora Kontakt z autorem