Bardzo często zdarza się, że pracodawca obawia się wycieku informacji ze swojej firmy, a więc tego,żeby pracownik nie wykorzystał jego wiedzy, know-how, czy doświadczenia, a przede wszystkimklientów, w ramach własnej działalności lub na rzecz innego podmiotu.Warto zatem zaznaczyć, że taki pracodawca, w szczególności gdy prowadzi działalność w wąskim czyspecjalistycznym sektorze, może zabezpieczyć swoje interesy przed niechcianymi zachowaniamipracowników (zarówno tych aktualnych, jak i byłych), zawierając z nimi umowy o zakazie konkurencji.Takie rozwiązanie umożliwia mu art. 101 1 – 101 4 Kodeksu Pracy.Zakaz konkurencji polega na zobowiązaniu się pracownika do tego, że:nie podejmie się działalności konkurencyjnej w stosunku do pracodawcy,nie będzie świadczyć pracy w ramach stosunku pracy (albo na innej podstawie w ramach np.umowy zlecenia czy kontraktu) u podmiotu prowadzącego działalność konkurencyjną wobecpracodawcy.Zatem, istotą umowy o zakazie konkurencji jest powstrzymywanie się przez pracownika w czasietrwania stosunku pracy lub po jego zakończeniu od działalności konkurencyjnej wobec pracodawcy,czyli od działalności, która narusza jego słuszny interes. Umowa o zakazie konkurencji może byćzawarta na czas trwania stosunku pracy, jak i na czas określony po ustaniu stosunku pracy. Ważne,aby została zawarta w formie pisemnej, w innym zaś przypadku – będzie nieważna.Zakaz konkurencji jako podstawowy obowiązek pracowniczyZakaz wykonywania działalności konkurencyjnej wobec pracodawcy jest jednym z podstawowychobowiązków pracowniczych wskazanych pośrednio w art. 100 § 2 pkt. 4 Kodeksu Pracy. Wspomnianyprzepis określa, że pracownik jest obowiązany między innymi dbać o dobro zakładu pracy, chronićjego mienie oraz zachować w tajemnicy informacje, których ujawnienie mogłoby narazić pracodawcęna szkodę.Jak wskazuje się w literaturze1 , chodzi tutaj zatem przede wszystkim o tajemnicę przedsiębiorstwa(w przypadku pracodawców prowadzących działalność gospodarczą), którą stanowią nieujawnionedo wiadomości publicznej informacje techniczne, technologiczne, organizacyjne przedsiębiorstwa lubinne informacje posiadające wartość gospodarczą, co do których przedsiębiorca podjął niezbędnedziałania w celu zachowania ich poufności.Znacznie szerszym od obowiązku zachowania tajemnicy przedsiębiorstwa jest obowiązek zachowaniaw tajemnicy informacji, których ujawnienie mogłoby narazić pracodawcę na szkodę. W tym wypadkuwięc chodzi przede wszystkim o informacje handlowe, techniczne, technologiczne i organizacyjne. Jakuznał Sąd Najwyższy w wyroku z 06 czerwca 2000 r. (sygn. akt: I PKN 697/99, OSNAPiUS 2001, Nr 24,poz. 709), “naruszenie obowiązku zachowania w tajemnicy informacji, których ujawnienie mogłobynarazić pracodawcę na szkodę (…), może polegać na uzyskaniu wiedzy o nich przez nieuprawnionegopracownika”.Umowa o zakazie konkurencji w czasie trwania stosunku pracNa tle ustawowego zakazu konkurencji jako jednego z głównych obowiązków pracowniczych,omówionego powyżej, pojawia się zatem pytanie o sens zawierania z pracownikiem dodatkowejumowy o zakazie konkurencji w czasie trwania stosunku pracy. Otóż, umowę o zakazie konkurencjiw czasie trwania stosunku pracy warto zawrzeć po to, aby dostosować go do potrzeb danegopracodawcy i pracownika (zindywidualizować go) oraz ukształtować zakres obowiązywania zakazui sposób jego wykonywania bardziej szczegółowo, niż czyni to Kodeks Pracy. Przy powyższychustaleniach z pracownikiem, pracodawca powinien jednak pamiętać o pewnych granicach rozsądku,a więc o tym, że zakaz konkurencji nie ma charakteru absolutnego (nie można zatem zakazać takiemupracownikowi „wszystkiego”).Klauzula o zakazie konkurencji po ustaniu umowy o pracęZakaz konkurencji może obowiązywać pracownika także po ustaniu stosunku pracy. Co istotne w tejsytuacji – umowa o zakazie konkurencji, aby mogła być skutecznie egzekwowana, powinna byćpodpisana albo wraz z umową o pracę, albo w czasie trwania stosunku pracy.Należy jednak pamiętać, że umowę o zakazie konkurencji po ustaniu stosunku pracy zawiera się tylkoz pracownikiem, który posiadał dostęp do szczególnie ważnych informacji, których ujawnieniemogłoby narazić pracodawcę na szkodę. W takiej umowie określa się także w szczególności okresobowiązywania zakazu konkurencji oraz wysokość odszkodowania należnego pracownikowi odpracodawcy. Ekwiwalent przysługujący pracownikowi za przestrzeganie zakazu wynosi minimum25% wynagrodzenia, które pracownik otrzymywał przed ustaniem stosunku pracy.PodsumowanieZ praktycznego punktu widzenia, w celu zapewnienia pełnej ochrony interesów pracodawcy, należyrozważyć zawarcie umowy z pracownikiem w przedmiocie zakazu konkurencji i następnie pamiętaćo wszelkich formalnościach niezbędnych do zachowania ważności takiej umowy (zarówno tejzawieranej na czas trwania stosunku pracy, jak i po).Pracodawca, który poniósł szkodę wskutek naruszenia przez pracownika zakazu konkurencjiprzewidzianego w umowie o zakazie konkurencji, może dochodzić od pracownika wyrównania tejszkody.____________________________________________________________________1 por. Walczak K. (red.), Kodeks Pracy. Komentarz, Wyd. 32, 2021, opubl. Legalis.