Pracodawcy zatrudniający większą liczbę pracowników, a także tzw. pracodawcy państwowi, mająobowiązek utworzyć dedykowany fundusz, z którego będą finansować określone świadczeniasocjalne. W skład tych świadczeń wchodzą: działalność socjalna organizowana na rzecz osóbuprawnionych do korzystania z ZFŚS, dofinansowanie zakładowych obiektów socjalnych oraztworzenie zakładowych żłobków, klubów dziecięcych, przedszkoli oraz innych form wychowaniaprzedszkolnego.Ustawa z dnia 04 marca 1994 r. – o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych omawia zasadytworzenia przez pracodawców zakładowego funduszu świadczeń socjalnych i zasady gospodarowaniajego środkami. Szczegółowe warunki korzystania z ZFŚŚ określa pracodawca w odrębnym regulaminiesporządzonym w porozumieniu z zakładową organizacją związkową lub w przypadku jej braku –z pracownikiem wybranym przez załogę do reprezentowania jej interesów.Kto ma obowiązek utworzyć ZFŚS?Zakładowy Fundusz Świadczeń Socjalnych obowiązani są utworzyć pracodawcy:zatrudniający co najmniej 50 pracowników,zatrudniający co najmniej 20 i mniej niż 50 pracowników, o ile z wnioskiem o jego utworzeniewystąpi zakładowa organizacja związkowa,prowadzący działalność w formie jednostek budżetowych i samorządowych zakładówbudżetowych.W przypadkach z pkt. 1-2 – liczbę zatrudnionych określa się według stanu na dzień 1 stycznia danegoroku w przeliczeniu na pełne etaty. Co istotne – w trakcie roku nie przeprowadza się weryfikacji liczbyzatrudnionych pracowników, a zmiana tej liczby nie wpływa na obowiązek tworzenia (likwidacji)funduszu w trakcie roku.Naturalnie, pozostali pracodawcy dobrowolnie podejmują decyzję w zakresie tego, czy utworząZakładowy Fundusz Świadczeń Socjalnych.ZFŚS tworzy się z corocznego odpisu podstawowego, naliczanego w stosunku do przeciętnej liczbyzatrudnionych.Kto i kiedy może korzystać z ZFŚS?Środki zgromadzone w ZFŚS są przeznaczone na finansowanie głównie działalności socjalnejprowadzonej na rzecz:pracowników i ich rodziny,emerytów i rencistów (byłych pracowników) i ich rodziny,innych osób wskazanych przez pracodawcę w regulaminie ZFŚS.Pracodawca powinien wskazać w regulaminie ZFŚS, czy inne osoby oraz ewentualnie w jakim zakresiebędą uprawnione do korzystania ze świadczeń funduszu – w tym, czy będą nimi osobywspółpracujące na podstawie umów cywilnoprawnych, czy tzw. kontraktach.Zgodnie z przepisami ww. ustawy przyznanie świadczeń i wysokość dopłat z ZFŚS zależy od sytuacjiżyciowej, rodzinnej lub sytuacji materialnej osoby uprawnionej do korzystania ze środków tegofunduszu.Jakie świadczenia socjalne przysługują uprawnionym do korzystania z ZFŚS?Środki zgromadzone przez ZFŚS służą finansowaniu określonych świadczeń socjalnych. Pozadofinansowaniem zakładowych obiektów socjalnych oraz tworzeniem zakładowych żłobków, klubówdziecięcych, przedszkoli oraz innych form wychowania przedszkolnego, są to:usługi świadczone przez pracodawców na rzecz różnych form wypoczynku,działalność kulturalno-oświatowa,działalność sportowo-rekreacyjna,opieka nad dziećmi w żłobkach, klubach dziecięcych, sprawowana przez dziennego opiekunalub nianię, w przedszkolach oraz innych formach wychowania przedszkolnego,udzielanie pomocy materialnej–rzeczowej lub finansowej,zwrotna lub bezzwrotna pomoc na cele mieszkaniowe na warunkach określonych umową.PodsumowanieNa pracodawcy, który niezgodnie z przepisami gospodaruje środkami z ZFŚS lub nie tworzy ZFŚSpomimo takiego obowiązku, a także w przypadku innych naruszeń ustawy funduszowej, będziespoczywała odpowiedzialność z tego tytułu. W związku z powyższym, pracodawcy powinni zadbaćo ten obszar prawa pracy, ze szczególnym uwzględnieniem sporządzenia odpowiedniego regulaminu.