Zmiany w systemie handlu uprawnieniami do emisji gazów cieplarnianych

We wrześniu 2015 roku weszła w życie ustawa o handlu uprawnieniami do emisji gazów cieplarnianych z dnia 12 czerwca 2015 r. (Dz.U. z 2015, Poz. 1223) o czym informowaliśmy na łamach portalu regulacjewenergetyce.pl. Przedmiotem ustawy jest uregulowanie sposobu funkcjonowania systemu handlu uprawnieniami do emisji gazów cieplarnianych oraz przygotowanie systemu krajowego do udziału w III okresie rozliczeniowym wspólnotowego systemu handlu uprawnieniami na lata 2013-2020 (EU ETS).

W stosunku do poprzednio obowiązującej ustawy o systemie handlu uprawnieniami do emisji, komentowana ustawa zapewnia transpozycję pominiętych elementów dyrektywy 2009/29/WE  Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 23 kwietnia 2009 r. zmieniającej dyrektywę 2003/87/WE w celu usprawnienia i rozszerzenia wspólnotowego systemu handlu uprawnieniami do emisji gazów cieplarnianych, regulujących m.in. zjawisko ucieczki emisji oraz derogacji dla energetyki. Nowa ustawa wprowadza także szereg innych zmian, w tym w zakresie podstawowych definicji jakimi się posługuje.

Działania objęte i wyłączone z systemu handlu uprawnieniami do emisji

Zakres podmiotowy ustawy (pomijając kwestie dotyczące operacji lotniczych) został określony za pośrednictwem katalogu działań prowadzonych w instalacjach wraz z podaniem wartości progowych  w zakresie zdolności produkcyjnych tych instalacji oraz gazów cieplarnianych przypisanych danemu działaniu, których spełnienie wiąże się z obowiązkiem stosowania ustawy. Katalog ten został sporządzony w załączniku nr 1 do ustawy.

Załącznik wskazuje więc trzy rodzaje działań:

• działania, które ze względu na swój przedmiot zawsze będą włączone do systemu,
• działania, które włączone są do systemu jedynie w przypadku, gdy prowadzone są w instalacjach o mocy cieplnej przekraczającej 20 MW,
• działania, które włączone są do systemu jedynie w przypadku, gdy dotyczą produkcji przekraczającej w danej instalacji określonej ilość wyrobów w jednostce czasu.

W III okresie rozliczeniowym, poza działaniami produkcyjnymi, uwzględniono również w systemie EU ETS działania związane z wychwytywaniem, przesyłaniem i składowaniem dwutlenku węgla z instalacji objętych system handlu uprawnieniami do emisji (CCS). Zgodnie z założeniami do dyrektywy 2009/29/WE inwestycje w wychwytywanie i składowanie CO2, nie mają być objęte darmowymi uprawnieniami do emisji, mają bowiem stanowić instrument który pozwoli uniknąć przedkładania do rozliczenia uprawnień z emisji przechwyconych – co ma stanowić wystarczającą zachętę do wdrożenia tej technologii dla prowadzących instalacje.

Ustawa za dyrektywą 2003/87/WE wyłącza z systemu instalacje lub części instalacji stosowanych do badania, rozwoju lub testowania nowych produktów i procesów technologicznych, instalacje wykorzystujące wyłącznie biomasę oraz instalacje spalania odpadów niebezpiecznych lub odpadów komunalnych. W przypadku spalania biomasy, z regulacji ustawy wyłączone zostały tylko te instalacje, które w całości służą wyłącznie do jej spalania.  Wyłączenia te mają swoje szersze uzasadnienie. Mają na celu zapobiegniecie negatywnemu oddziaływaniu przez system na otoczone specjalnym wsparciem obszary: rozwoju i badań oraz odnawialnych źródeł energii. Chodzi więc o nienakładanie dodatkowych zobowiązań w tych priorytetowych dla obszaru Unii sferach,  co mogłoby z pewnością stanowić dodatkowe utrudnienie w rozwoju dziedzin, w których Unia upatruje wzmocnienia własnej gospodarki w świecie i wdrażanymi instrumentami na rzecz ich wsparcia.

Nowa definicja instalacji

Zmianie, w stosunku do poprzednio obowiązującej ustawy o systemie handlu uprawnieniami do emisji, uległa definicja instalacji. Ustawodawca zrezygnował z odwołania do ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz. U. z 2008 r. Nr 25, poz. 150 z późn zm.) tworząc nową definicję, która opiera się na kategorii działań podejmowanych w instalacji. Przez instalację należy rozumieć obecnie takie  stacjonarne urządzenie techniczne lub zespół takich urządzeń, w których są prowadzone jedno lub więcej działań określonych w załączniku nr 1 do ustawy oraz wszelkie inne czynności posiadające bezpośredni techniczny związek ze wskazanymi działaniami prowadzonymi w danym miejscu, które powodują emisję lub mają wpływ na jej wielkość.

Zasadnicza zmiana, to odejście od przyporządkowania danego zespołu urządzeń technicznych do jednej instalacji w oparciu o tożsamość podmiotu dysponującego nimi oraz w oparciu o ich położenie w jednym zakładzie. Nowa definicja, w odróżnieniu od poprzednio obowiązując definicji zaczerpniętej z ustawy – Prawo ochrony środowiska, nie obejmuje też budowli niebędących urządzeniami technicznymi, których eksploatacja może skutkować powstawaniem emisji.

Autor

Szymon Jagustyn

Radca Prawny

Radca prawny w Kancelarii Prawnej GJW. Zajmuje się bieżącą obsługą prawną podmiotów gospodarczych oraz obsługą procesów inwestycyjnych. Udziela wsparcia podmiotom z branży IT, OZE, odpadów komunalnych oraz podmiotów produkcyjnych z sektora MŚP.

Kontakt z autorem