Nowelizacja Prawa energetycznego 2026 – nowe warunki przyłączenia do sieci i sprzedaży energii

Dynamiczny rozwój sektora odnawialnych źródeł energii w Polsce doprowadził system elektroenergetyczny do punktu, w którym tradycyjne mechanizmy zarządzania siecią i procedury przyłączeniowe przestały odpowiednio realizować swoją rolę. Skutkiem tej sytuacji jest rosnąca liczba odmów przyłączenia do sieci. Odpowiedzią ustawodawcy na te wyzwania jest obszerna nowelizacja Prawa energetycznego oraz ustawy o odnawialnych źródłach energii, znana pod numerem z wykazu prac legislacyjnych UC 84.  

Nowelizacja weszła w życie w związku z opublikowaniem w Dzienniku Ustaw ustawy z dn. 13 marca 2026 r. o zmianie ustawy – Prawo energetyczne oraz niektórych innych ustaw (Dz.U.2026, poz. 516 z dnia 15.04.2026). Większość zmian przewidzianych nowelizacją obowiązuje od 30 kwietnia 2026 r. 

Nowelizacja 2026 to jedna z najważniejszych i najbardziej kompleksowych zmian w prawie energetycznym ostatnich lat. Nowelizacja odchodzi od dotychczasowego, statycznego modelu zarządzania siecią elektroenergetyczną na rzecz bardziej elastycznych rozwiązań, takich jak cable pooling, umowy elastyczne czy umowy konfigurowalne. 

Jednocześnie ustawa wprowadza istotne zmiany w zasadach przyłączania do sieci. Warunki przyłączenia do sieci przestaną pełnić wyłącznie funkcję wstępnej deklaracji technicznej, a staną się znacznie bardziej sformalizowanym i kosztownym instrumentem regulującym dostęp do sieci, ściśle powiązanym z procesem uzyskania koncesji. Oznacza to nowe obowiązki zarówno po stronie inwestorów, jak i operatorów systemów. 

Nowelizacja wzmacnia również pozycję odbiorców końcowych. Przewiduje rozwiązania mające ograniczać skutki wahań cen energii oraz rozszerza możliwość współdzielenia przyłącza, co ma sprzyjać bardziej efektywnemu wykorzystaniu istniejącej infrastruktury. 

W dalszej części artykułu omówione zostały kluczowe zmiany przewidziane w projekcie UC 84 oraz ich praktyczne znaczenie dla uczestników rynku energii. 

Nowe warunki przyłączenia do sieci i zasady zawierania umów 

1. Perspektywa kontraktowa 

Nowelizacja UC 84 wprowadza zmiany w sferze kontraktowej związanej z przyłączeniem do sieci elektroenergetycznej, które mają na celu udrożnienie procesu inwestycyjnego w obliczu ograniczonej ilości wolnych mocy przyłączeniowych oraz zwiększenie bezpieczeństwa obrotu energią dla odbiorców końcowych. 

1.1 Nowe typy umów o przyłączenie 

Największą barierą dla nowych inwestycji, szczególnie w sektorze OZE, był dotychczas brak wolnych mocy przyłączeniowych. Nowelizacja ma w założeniu rozwiązać ten problem, odchodząc od zasad, obowiązku operatora w zagwarantowaniu odbioru 100% mocy w każdym momencie. Wprowadzono w tym celu dwa nowe instrumenty: 

– umowę elastyczną – dedykowaną lokalizacjom, gdzie planowana jest modernizacja sieci. Inwestor może rozpocząć działalność z ograniczeniami technicznymi, które wygasną automatycznie po zakończeniu prac sieciowych (nie później niż po 3 latach); 

– umowę konfigurowalną – rozwiązanie dla obszarów z długoterminowymi deficytami mocy. Zakłada ona stałe limity mocy w określonych godzinach (np. odłączanie źródła w momentach szczytowego przeciążenia sieci). 

1.2 Transparentność i obowiązki informacyjne 

W obliczu coraz bardziej złożonych produktów energetycznych, nowelizacja kładzie nacisk na transparentność. Sprzedawcy muszą w sposób jasny i czytelny informować o: 

– sposobie stanowienia ceny i ryzykach z tym związanych, 

– korzyściach wynikających z różnych modeli kontraktowych, 

– dostępie do narzędzi porównujących oferty 

Dzięki temu odbiorca końcowy ma stać się świadomym uczestnikiem rynku, zdolnym do wyboru modelu zakupu energii dopasowanego do jego profilu zużycia. 

1.3 Gwarancja stałej ceny i stabilność kosztów 

W celu ochrony odbiorców końcowych przed gwałtownymi skokami cen na rynkach hurtowych, nowelizacja nakłada nowe obowiązki na największych sprzedawców (obsługujących ponad 200 000 klientów). Będą oni zobowiązani do posiadania w ofercie umów na czas oznaczony (min. 1 rok) z gwarancją stałej ceny. 

Cena oraz opłaty dodatkowe pozostaną stałe przez cały okres obowiązywania umowy, a sprzedawca utraci prawo do wcześniejszego wypowiedzenia umowy, co ma zapewnić odbiorcy pełną przewidywalność kosztów w rocznym horyzoncie czasowym. 

1.4 Współdzielenie przyłącza (cable pooling) i dodatkowe punkty poboru

Nowelizacja znacząco ułatwi zarządzanie energią w ramach jednej lokalizacji. Dokonano zniesienia dotychczasowego ograniczenia, które pozwalało na współdzielenie przyłącza (cable pooling) wyłącznie instalacjom OZE. Nowe przepisy umożliwiają łączenie dowolnych technologii (w tym magazynów energii elektrycznej) i rodzajów instalacji w jednym punkcie przyłączenia (powyżej 1 kV).  

Ponadto odbiorcy zyskają prawo do: 

– zawarcia więcej niż jednej umowy sprzedaży lub umowy kompleksowej, 

– posiadania dodatkowych punktów poboru energii w ramach istniejącego przyłącza (o ile łączna moc nie przekroczy już przyznanej mocy przyłączeniowej). Utworzenie nowego punktu poboru będzie wymagało jedynie złożenia wniosku. Kluczowym ułatwieniem będzie brak konieczności uzyskiwania nowych warunków przyłączenia. 

Wzrost kosztów przyłączenia do sieci i nowe obowiązki inwestorów

2. Zaostrzenie dyscypliny finansowej: Nowe opłaty i zaliczki 

Nowelizacja UC 84 wprowadza radykalne zmiany w strukturze kosztów „wejścia” na rynek energii. Ustawodawca, dążąc do wyeliminowania zjawiska blokowania mocy przez podmioty spekulacyjne (realizujące tzw. projekty widmo), zdecydował się na znaczne podniesienie barier finansowych już na starcie procedury przyłączeniowej. 

Autor

Anis Benamer

Radca prawny

Radca prawy w Kancelarii Radców Prawnych GJW. Specjalizuje się w zagadnieniach regulacyjnych dot. rynku energii elektrycznej. Poza prawem energetycznym, obszarem jego aktywności zawodowej jest również prowadzenie procesów inwestycyjnych (prawo budowlane), prawo spółek, procesy transakcyjne…

Profil autora Kontakt z autorem