Prawo opcji to instytucja, która stwarza po stronie zamawiającego zobowiązanie do realizacji zamówienia jedynie w zakresie zadeklarowanym, natomiast uprawnieniem zamawiającego jest żądanie realizacji zamówienia w zakresie poszerzonym, przy czym wykonawca zobowiązany jest zrealizować zamówienie w całości (w zakresie zadeklarowanym oraz – w przypadku wywołania opcji przez zamawiającego – także w zakresie poszerzonym). Sam wykonawca nie ma z kolei prawa domagania się realizacji zamówienia w zakresie poszerzonym, jeśli zamawiający nie skorzysta ze swego uprawnienia do opcji w toku realizacji umowy.  

W dotychczasowym stanie prawnym opcja została uregulowana w PZP jedynie szczątkowo. Instytucji tej dotyczy art. 35 ust. 5 PZP, regulujący zasady szacowania wartości zamówienia. Przepis ten stanowi, że w przypadku gdy zamówienie na usługi lub dostawy przewiduje prawo opcji, przy ustaleniu wartości zamówienia uwzględnia się największy możliwy zakres tego zamówienia z uwzględnieniem prawa opcji. Co ważne zamówienie opcjonalne może dotyczyć również innych świadczeń niż wskazane w zakresie podstawowym. 

Dopuszczalność korzystania z opcji nie budzi wątpliwości w orzecznictwie. KIO wielokrotnie wskazywała jakie warunki powinno spełniać opisanie opcji przez zamawiającego, przyjmując, że w treści SIWZ należy precyzyjnie opisać zakres, jakiego dotyczy opcja. Podobnie wzór umowy powinien zawierać wyraźne i precyzyjne uregulowania dotyczące części gwarantowanej, która będzie realizowana na pewno oraz równie precyzyjne określenie tej części zamówienia, której realizacja będzie uzależniona od decyzji zamawiającego o skorzystaniu z prawa opcji. Przede wszystkim zamawiający zobowiązany jest określić minimalny gwarantowany zakres zamówienia, który będzie zrealizowany, co pozwala wykonawcom na rzetelne skalkulowanie oferty. 

Prawo opcji – jednoznaczne i precyzyjne postanowienia umowne 

Jako korzystne należy ocenić wyraźne uregulowanie instytucji opcji w nowym PZP 2021. Stanowi o nim art.  441 nowego PZP 2021 który przewiduje, że zamawiający może skorzystać z opcji, jeżeli przewidział ją w ogłoszeniu o zamówieniu lub w dokumentach zamówienia w postaci zrozumiałych, precyzyjnych i jednoznacznych postanowień umownych.  Postanowienia te muszą przy tym spełniać łącznie następujące warunki: 

  1. określać rodzaj i maksymalną wartość opcji; 
  2. określać okoliczności skorzystania z opcji; 
  3. nie modyfikować ogólnego charakteru umowy. 

Co ważne, jeżeli zamawiający wadliwie opisał opcję, to czynności dokonane przez niego na podstawie postanowień umownych przewidujących opcje podlegają unieważnieniu. Warto wskazać, że tak sformułowane warunki opcji chronią wykonawców przed negatywnymi skutkami arbitralnych działań zamawiającego oraz gwarantują możliwość rzetelnej kalkulacji opcjonalnej części zamówienia w ofertach. 

drukuj