Odwołanie do KIO – jak przebiega procedura odwoławcza?

Wykonawca złożył odwołanie do KIO – taka wiadomość zawsze powoduje poruszenie u wszystkich uczestników postępowania przetargowego realizowanego zgodnie z przepisami prawa zamówień publicznych. Wykonawcy inni niż odwołujący liczą, że być może wyrok KIO zmieni układ, zwiększając ich szanse na uzyskanie zamówienia, odwołujący zakłada, że doprowadzi do zmiany określonej decyzji zamawiającego, a zamawiający, że obroni swoje stanowisko. Rozpoczyna się spór, który w przeciwieństwie do trwających latami procesów sądowych, zostanie rozstrzygnięty bardzo szybko – często w czasie 1-3 tygodni. Oczywiście, jak w każdym postępowaniu spornym, najważniejsze będą argumenty (prawne i faktyczne), ale niejednokrotnie to refleks i pomysł (lub ich brak) oraz kwestie formalne, zadecydują o wyniku sporu – a tym samym o tym kto będzie wykonywał być może nawet wielomilionowy kontrakt o udzielenie zamówienia publicznego.

W tym artykule chcemy podzielić się naszymi osobistymi, wieloletnimi doświadczeniami związanymi z reprezentowaniem naszych klientów w postępowaniach odwoławczych toczących się przed Krajową Izbą Odwoławczą. Aktywność tę prowadzimy od wielu lat, pamiętając również czasy „niezawodowego” orzecznictwa sprawowanego przez zespoły arbitrów – tj. czasy sprzed 2008 roku gdy spory z zakresu zamówień publicznych były rozstrzygane przez trzyosobowe składy praktyków, często nieposiadających wykształcenia prawniczego. Nasz przegląd doświadczeń przedstawimy omawiając wybrane przepisy Działu IX Środki ochrony prawnej ustawy prawo zamówień publicznych (PZP), które kształtują przebieg i dyktują tempo postępowania przed KIO. Tym samym skupimy się na wybranych przepisach proceduralnych, które odpowiednio zastosowane (wykorzystane?) mogą mieć wpływ na ostateczny werdykt w sprawie. Zdarza się, że w postępowaniach przed KIO strony postępowania nie angażują zawodowych pełnomocników, reprezentując się samodzielnie (jednoosobowi przedsiębiorcy) lub wyznaczając swoich pracowników (prawników lub osoby nieposiadające przygotowania prawniczego). Tym samym zakładamy, że wybór przepisów omówionych w tym artykule może okazać się pomocny nie tylko profesjonalnym pełnomocnikom wybierającym się na rozprawę do KIO. W artykule skupimy się na wycinku procedury odwoławczej, która w praktyce dostarcza największych emocji – tj. postępowaniu, które toczy się bezpośrednio przed składem orzekającym Krajowej Izby Odwoławczej. Pomijamy więc analizę etapu od momentu wniesienia odwołania do wyznaczenia przez skład orzekający terminu rozprawy, w ramach którego strony również mogą podejmować istotne dla rozstrzygnięcia czynności, takie jak cofnięcie odwołania, uwzględnienie odwołania (w całości lub w części) przez zamawiającego, przystąpienie wykonawcy do postępowania odwoławczego albo zgłoszenie opozycji.

POSIEDZENIE – WSTĘPNY ETAP ROZPATRYWANIA ODWOŁANIA PRZEZ KIO

Posiedzenie jest etapem wstępnym rozpatrywania odwołania do Krajowej Izby Odwoławczej (KIO). Skład orzekający w tej fazie w zasadzie nie zajmuje się merytoryczną zawartością odwołania (analizując zarzuty wyłącznie pod kątem ewentualnego odrzucenia odwołania – o czym w dalszej części) oraz koncentruje się na badaniu aspektów formalnych, aby sprawdzić czy sprawa może zostać skierowana na rozprawę. Posiedzenie może, ale nie musi mieć charakteru jawnego. Często jednak odbywa się bezpośrednio przed rozprawą i biorą w nim udział strony oraz ich pełnomocnicy.

W toku posiedzenia skład orzekający (który zwykle jest jednoosobowy) rozpoznaje odwołanie w zakresie wskazanym w art. 517 PZP, tj. pod kątem braków formalnych, w tym  sprawdza czy uiszczono wpis od odwołania. Katalog wymogów formalnych, które musi spełnić odwołanie przedstawia art. 516 PZP – wymieniono w nim 12 elementów, które musi zawierać odwołanie oraz obowiązkowe załączniki, którymi są: 1)   dowód uiszczenia wpisu od odwołania w wymaganej wysokości; 2) dowód przekazania odpowiednio odwołania albo jego kopii zamawiającemu; 3) dokument potwierdzający umocowanie do reprezentowania odwołującego. Co w sytuacji jeżeli odwołanie do KIO nie spełnia warunków formalnych? Wówczas, zgodnie z art. 518 PZP Prezes Izby wzywa odwołującego, pod rygorem zwrócenia odwołania, do poprawienia lub uzupełnienia odwołania, w terminie 3 dni od dnia doręczenia wezwania. Jeżeli w wyznaczonym terminie odwołujący nie uzupełni braków odwołania, Prezes Krajowej Izby Odwoławczej wydaje postanowienie, w którym orzeka o zwrocie odwołania. Zgodnie natomiast z art. 519 ust. 2. odwołanie zwrócone nie wywołuje skutków, jakie ustawa wiąże z wniesieniem odwołania do Prezesa Izby. W takiej sytuacji, niemal w każdym przypadku okazuje się, że w międzyczasie upłynął termin na wniesienie odwołania (który wynosi 5, 10 albo 15 dni), co oznacza, że ponowne skuteczne wniesienie odwołania na określoną czynność zamawiającego (lub jej zaniechanie) nie będzie już możliwe.

Na posiedzeniu (które może mieć charakter niejawny) Izba może podjąć także decyzję o odrzuceniu odwołania. Przesłanki odrzucenia odwołania (katalog zamknięty) zostały wskazane w art. 528 PZP. Izba odrzuci odwołanie m.in. w sytuacji gdy zostało ono wniesione po terminie, zostało wniesione przez podmiot nieuprawniony lub też gdy „odwołujący powołuje się wyłącznie na te same okoliczności, które były przedmiotem rozstrzygnięcia przez Izbę w sprawie innego odwołania, dotyczącego tego samego postępowania wniesionego przez tego samego odwołującego” (następuje tu więc wstępne badanie merytoryczne odwołania). W katalogu powodów odrzucenia odwołania warto zwrócić uwagę na ostatnią z przesłanek – jest nią brak przekazania zamawiającemu odwołania albo jego kopii zgodnie z wymogiem art. 514 ust. 2 PZP. Powyższe należy uznać za bardzo surowy rygor niedopełnienia formalności przez odwołującego, które wydaje się być możliwe do naprawienia. Odwołujący w przypadku popełnienia powyższego błędu nie zostanie wezwany do uzupełnienia braku formalnego – jego odwołanie zostanie odrzucone.

Autor

Kinga Witajewska

Specjalista ds. zamówień publicznych

Specjalistka w dziedzinie zamówień publicznych, wieloletni praktyk i szkoleniowiec. Reprezentuje podmioty zobowiązane do stosowania ustawy PZP, doradzając lub prowadząc w ich imieniu postępowania publiczne. Współpracuje z beneficjentami projektów współfinansowanych ze środków unijnych w zakresie…

Profil autora Kontakt z autorem