Zabezpieczenie finansowych interesów podwykonawcy w zamówieniach na roboty budowlane

Podwykonawstwo w zamówieniach publicznych to temat, który od lat budzi wiele wątpliwości i sporów zarówno po stronie wykonawców, jak i zamawiających. Z jednej strony umożliwia ono realizację dużych i skomplikowanych inwestycji przy udziale wyspecjalizowanych przedsiębiorstw, z drugiej – generuje ryzyka związane z odpowiedzialnością, rozliczaniem wynagrodzeń czy jakością prac.  

Podwykonawstwo w zamówieniach publicznych – podstawy prawne 

Regulacje prawne dotyczące podwykonawców, w szczególności w zakresie zamówień publicznych na roboty budowlane, pozostają jednym z kluczowych obszarów praktyki PZP. Warto więc przyjrzeć się bliżej, jakie prawa i obowiązki mają poszczególne strony, szczególnie w kontekście wzajemnych rozliczeń i zabezpieczenia finansowych interesów podwykonawców, niepozostających przecież w bezpośrednim kontakcie z zamawiającym. 

Zgodnie z definicją zawartą w ustawie Prawo zamówień publicznych, podwykonawca to podmiot, któremu wykonawca na podstawie pisemnej umowy powierza odpłatnie realizację części zamówienia. W przypadku zamówienia, którego przedmiotem są roboty budowlane, za umowę z podwykonawcą rozumie się także umowę zawartą między podwykonawcą i dalszym podwykonawcą, a nawet umowę zawartą między dalszymi podwykonawcami, o ile na mocy takiej umowy dalszy podwykonawca zobowiązany jest do wykonania części zamówienia. Zasada uwzględnienia jako umowy podwykonawczej umowy zawartej z dalszym podwykonawcą została wyłączona w przypadku zamówień na roboty budowlane w dziedzinach obronności i bezpieczeństwa. 

Mimo iż wykonawca z reguły starannie dobiera podwykonawców – profesjonalistów posiadających doświadczenie i kompetencje w danym zakresie robót, nadal to wykonawca ponosi wobec zamawiającego odpowiedzialność za prawidłowe wykonanie całości robót. 

Zakres podwykonawstwa może zostać ograniczony przez Zamawiającego, który w niektórych przypadkach może zastrzec, że kluczowe elementy zamówienia (np. w przypadku strategicznych robót budowlanych) muszą zostać realizowane osobiście przez wykonawcę.  

Kluczowe zapisy umowy podwykonawczej w robotach budowlanych 

Umowa wykonawcy z podwykonawcą nie może zawierać postanowień ukształtowanych dowolnie. Ustawodawca w przepisach PZP przewidział pewne obowiązkowe elementy takiej umowy, ograniczając swobodę stron z uwzględnieniem interesu podwykonawcy. Przykładem takiej regulacji mogą być przepisy art. 464 ust. 2 PZP zakazujące wyznaczania w umowie podwykonawczej terminu płatności dłuższego niż 30 dni od dnia wykonawcy (odpowiednio podwykonawcy albo dalszemu podwykonawcy) faktury lub rachunku.  

W myśl art. 463 PZP zakazane są takie postanowienia umowy podwykonawczej, które kształtują prawa i obowiązku podwykonawcy dotyczące kar umownych lub warunków wypłaty wynagrodzenia w sposób mniej korzystny, niż zostało to uregulowane w umowie między zamawiającym i wykonawcą w odniesieniu do analogicznych zagadnień.  

Inny element ochrony interesów podwykonawcy wyłania się z treści przepisów art. 437 PZP, w którym przewidziano m.in. zasadę, zgodnie z którą warunkiem zapłaty wynagrodzenia na rzecz wykonawcy powinno być uprzednie przedstawienie przez niego dowodów na potwierdzenie, że uiścił on wymagalne wynagrodzenie podwykonawcom, a także obowiązek przewidzenia przez zamawiającego kary umownej obciążającej wykonawcę na wypadek braku zapłaty lub nieterminowej zapłaty wynagrodzenia należnego podwykonawcom lub dalszym podwykonawcom. 

Autor

Marta Rospądek

Radca prawny

Radca Prawny w Kancelarii Prawnej GJW. Zajmuje się bieżącą obsługą prawną podmiotów gospodarczych. W kręgu jej zainteresowań pozostają: prawo cywilne, prawo pracy oraz prawo ochrony danych osobowych. Reprezentuje klientów przed sądami powszechnymi oraz w…

Profil autora Kontakt z autorem