Transakcje handlowe – obowiązki przedsiębiorców i ochrona wierzycieli

Ustawa z 19 lipca 2019 r. – o zmianie niektórych ustaw w celu ograniczenia zatorów płatniczych wprowadziła istotne zmiany w dochodzeniu roszczeń pomiędzy stronami transakcji handlowych, które dotychczas regulowane były ustawą z 8 marca 2013 r. – o terminach zapłaty w transakcjach handlowych. Zmiany wprowadzone do ustawy z 8 marca 2013 r. – o terminach zapłaty w transakcjach handlowych, której aktualna nazwa brzmi „o przeciwdziałaniu nadmiernym opóźnieniom w transakcjach handlowych” (dalej jako: Ustawa PNOTH), obowiązują w polskim ustawodawstwie od dnia 01 stycznia 2020 r.

Ustawę PNOTH stosuje się do transakcji handlowych, których wyłącznymi stronami są między innymi:

• przedsiębiorcy;
• podmioty prowadzące działalność w zakresie działalności wytwórczej w rolnictwie w zakresie upraw rolnych oraz chowu i hodowli zwierząt, ogrodnictwa, warzywnictwa, leśnictwa i rybactwa śródlądowego;
• jednostki sektora finansów publicznych;
• osoby wykonujące wolny zawód;
• oddziały i przedstawicielstwa przedsiębiorców zagranicznych;
• przedsiębiorcy z państw członkowskich Unii Europejskiej, państw członkowskich Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA) – stron umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym lub Konfederacji Szwajcarskiej.

Wysokość odsetek ustawowych za opóźnienie w transakcjach handlowych

Możliwość naliczania odsetek za opóźnienie za nieterminową płatność jest z jednej strony narzędziem dyscyplinującym dłużnika, niemniej z drugiej strony stanowi pewnego rodzaju odszkodowanie dla wierzyciela, który nie otrzymał należnego świadczenia w umówionym przez strony terminie.

Wysokość odsetek ustawowych za opóźnienie w transakcjach handlowych uzależniona jest od tego, kto jest dłużnikiem. Odsetki ustawowe za opóźnienie w transakcjach handlowych, w których dłużnikiem nie jest podmiot publiczny będący podmiotem leczniczym, są równe sumie stopy referencyjnej NBP i dziesięciu punktów procentowych. Jednocześnie Ustawa PNOTH – jak się wydaje z uwagi na specyfikę sektora zdrowotnego – przewiduje odpowiednio niższe odsetki ustawowe za opóźnienie w transakcjach handlowych w przypadku podmiotu publicznego będącego podmiotem leczniczym. W tym ostatnim przypadku odsetki ustawowe za opóźnianie równe są sumie stopy referencyjnej NBP i ośmiu punktów procentowych.

Dla przykładu – odsetki ustawowe za opóźnienie w transakcjach handlowych dla kwoty 10.000,00 zł naliczane dłużnikowi, który nie jest podmiotem publicznym będącym jednocześnie podmiotem leczniczym, od dnia 01 stycznia 2020 r. do dnia 15 stycznia 2020 r. wyniosą 47,26 zł, przy czym – dla przyjętych powyżej parametrów – „zwykłe” odsetki za opóźnienie w płatności (np. przy umowie sprzedaży pomiędzy osobami fizycznymi) będą równe sumie 28,77 zł.

Rekompensata za koszty odzyskiwania należności

Ustawa PNOTH przyznaje uprawnienie wierzycielowi do żądania od dłużnika rekompensaty za koszty odzyskiwania należności. Koszty te przysługują wierzycielowi bez wezwania od dnia nabycia do nich uprawnienia. Wysokość rekompensaty za nieterminową płatność uzależniona jest od wartości odzyskiwanej należności. Przedmiotowe kwoty kształtują się następująco: