Przesłanka niewypłacalności Wykonawcy jako podstawa do odstąpienia w umowie o roboty budowlane 

Problem potencjalnej niewypłacalności wykonawców stanowi niewątpliwie istotne ryzyko dla inwestorów przy zawieraniu przez nich umów o roboty budowlane. Zła sytuacja finansowa wykonawcy może zaburzyć realizację całej umowy, w tym skutkować potencjalnymi problemami z pozyskaniem niezbędnych podwykonawców, a tym samym i terminowością wykonywania prac, albo też wprost uniemożliwić jej dalszą realizację. Nawet w przypadku zawierania umów z konsorcjum wykonawców, istnieje realna możliwość, że niewypłacalność jednego z konsorcjantów może w krótkim czasie pociągnąć za sobą problemy z płynnością pozostałych z nich.

W celu ograniczenia ryzyka prawnego związanego z możliwością wystąpienia niewypłacalności po stronie wykonawcy oraz jej skutków, zamawiający niejednokrotnie uwzględniają w treści umowy odpowiednie postanowienia przewidujące prawo odstąpienia od umowy o roboty budowlane na wypadek, gdyby wykonawca stał się niewypłacalny w rozumieniu ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo Upadłościowe lub ustawy z dnia 15 maja 2015 r. Prawo restrukturyzacyjne.

Stosunkowo niewielu zamawiających ma jednak świadomość, że legalność takich postanowień może być podważana przez wykonawców, a także potencjalnego zarządcę w postępowaniu restrukturyzacyjnym albo syndyka masy upadłości. Próba skorzystania z tego uprawnienia może stać się początkiem długoletniego procesu sądowego, w trakcie którego przedmiotem sporu będzie prawna skuteczność dokonanego odstąpienia oraz niejednokrotnie także zasadność naliczonych z tego tytułu kar umownych.

Szczegółowa analiza ryzyka prawnego związanego z wprowadzeniem takiej klauzuli do umowy powinna być dokonana już na etapie przygotowania projektu umowy. Prawidłowe sformułowanie postanowień umownych może bowiem skutkować tym, że kwestionowanie ich legalności w przyszłości będzie utrudnione, a zamawiający uniknie także wątpliwości związanych z jej zastosowaniem.

Odstąpienie od Umowy z uwagi na niewypłacalność Wykonawcy

Należy wskazać, że zgodnie z art. 6 ust. 1 Prawa restrukturyzacyjnego, postępowanie restrukturyzacyjne może być prowadzone wobec dłużnika niewypłacalnego lub zagrożonego niewypłacalnością. W ust. 2 tegoż artykułu wskazano, że definicja dłużnika niewypłacalnego jest identyczna z tą zawartą w Prawie upadłościowym. Zgodnie z art. 11 ust 1 i 1a Prawa upadłościowego, dłużnik jest z kolei niewypłacalny, jeżeli utracił zdolność do wykonywania swoich wymagalnych zobowiązań pieniężnych, przy czym domniemywa się, że stan ten wystąpił, jeżeli opóźnienie w wykonaniu zobowiązań pieniężnych przekracza trzy miesiące. Niewątpliwie samo wszczęcie postępowania restrukturyzacyjnego nie oznacza jeszcze, że dłużnik jest niewypłacalny, gdyż może być ono wszczęte także wobec dłużnika jedynie zagrożonego niewypłacalnością. Ogłoszenie upadłości jest już jednak równoznaczne z tym, że dłużnik stał się niewypłacalny.

Autor

Czesław Starosta

Radca prawny

Radca prawny w Kancelarii Prawnej GJW. Obszarem jego aktywności zawodowej w Kancelarii jest głównie prawo cywilne, prawo ubezpieczeń gospodarczych, prawo pracy, prawo budowlane i proces inwestycyjny oraz prawo zamówień publicznych.

Profil autora Kontakt z autorem